Category: Actualité

  • «ԻՆՉՈ՞Ւ ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԸ (ԱՐՑԱԽ), ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ ՀԱՄԱՁԱՅՆ, ՉԻ ՊԱՏԿԱՆՈՒՄ ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆԸ»

    «ԻՆՉՈ՞Ւ ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԸ (ԱՐՑԱԽ), ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ ՀԱՄԱՁԱՅՆ, ՉԻ ՊԱՏԿԱՆՈՒՄ ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆԸ»

    «ԻՆՉՈ՞Ւ ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԸ (ԱՐՑԱԽ), ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ
    ՀԱՄԱՁԱՅՆ, ՉԻ ՊԱՏԿԱՆՈՒՄ ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆԸ»

    ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ԱԶԳԱՅԻՆ ԱԿԱԴԵՄԻԱՅԻ «ԼՐԱԲԵՐ ՀԱՍԱՐԱԿԱԿԱՆ ԳԻՏՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ» քառամսյա հանդեսի 2023 թվականի 3-րդ հատորում (սեպտեմբեր-դեկտեմբեր) հրատարակվել է Փիլիսոփայական, գիտությունների դոկտոր Ալեքսանդր Մանասյանի՝
    «ԻՆՉՈ՞Ւ ԼԵՌՆԱՅԻՆ ՂԱՐԱԲԱՂԸ (ԱՐՑԱԽ), ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ԻՐԱՎՈՒՆՔԻ ՀԱՄԱՁԱՅՆ, ՉԻ ՊԱՏԿԱՆՈՒՄ ԱԴՐԲԵՋԱՆԱԿԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆԸ» հոդվածը, որտեղից մեջբերում ենք փոքրիկ պատառիկներ։

    «Ներածություն

    Ղարաբաղյան հիմնախնդիրը կեղծ կարծրատիպերի ծուղակում
    Քաղաքական շրջանակներում լայնորեն տարածված է այն կարծիքը, թե Լեռնային Ղարաբաղը (ԼՂ) միջազգային իրավունքով պատկանում է
    Ադրբեջանին:
    Առանց խնդրի հիմքերին դիմելու հենց իբր ինքնին ակնհայտ այդ գաղափարով է առաջնորդվել ԵԱՀԿ-ն իր հովանու տակ Արցախի՝ շուրջ երեսուն տարի ընթացող բանակցություններում՝ փնտրելով խնդրի այնպիսի լուծում, որ չխախտվի Ադրբեջանի տարածքային ամբողջականությունը, և ինչ-որ կերպ ապահովվի նրա սահմաններում Արցախի ժողովրդի ինքնորոշման իրավունքը:
    Բանակցությունների ընթացքում ԵԱՀԿ-ն, ՄԱԿ-ի Կանոնադրությանը և Հելսինկյան եզրափակիչ ակտի տառին ու ոգուն հակառակ, գերակա է դիտել պետությունների տարածքային ամբողջականությունը:

    Մենք չենք քննի այդ մոտեցման քաղաքական շարժառիթները:
    Մեր խնդիրն է ցույց տալ, որ իրավունքի տեսակետից Լեռնային Ղարաբաղը չի պատկանում Ադրբեջանին, և որ տարածքային ամբողջականության սկզբունքը չի վերաբերում նրան:
    Միջազգայնորեն հայտնի փաստաթղթերում արձանագրված՝ լույսի պես պարզ այդ ճշմարտությունը և նրա իրավական հետևանքները տեսանելի չեն հանուրին, քանի որ դրանք փակված են մնացել հիմնախնդրի իրավական փաթեթում, որն այդպես էլ ԵԱՀԿ-ն չի բացել:
    Այդ փաթեթի ուսումնասիրությանը ձեռք զարկող ցանկացած հետազոտող պետք է մեկնարկի Ադրբեջանական Հանրապետություն հասկացության բացորոշումից, քանի որ այդ «գլխարկի» տակ երեք տարբեր Ադրբեջան կա, և հաճախ պարզ չի լինում, թե Բաքուն ո՛ր մեկի անունից է խոսում»…

    «Եզրակացություններ

    Չկա իրավական որևէ հիմք պնդելու, թե Լեռնային Ղարաբաղը (Արցախը) 20-րդ դարում Անդրկովկասում «ադրբեջանական» կոչված երեք պետություններից որևէ մեկի մաս էր/է:
    Թուրքերի կողմից հիմնած ԱԴՀ-ն, ստանալով Ազգերի լիգային անդամակցելու մերժումը, պատմությունը լքել է առանց հաստատված կամ ճանաչված սահմանների՝ առանց Արցախի:

    Արցախը չի եղել նաև Խորհրդային Ռուսաստանի 11-րդ Կարմիր բանակի կողմից հիմնված Ադր.ԽՍՀ-ի սուվերեն տարածք, քանի որ`

    1. Ադր.ԽՍՀ-ն ինքնիշխան պետություն չի եղել, 

    2. նրա սահմաններում Արցախը հայտնվել է Խորհրդային Ռուսաստանի կոմկուսի Կովկասյան բյուրոյի՝ 1921 թ. հուլիսի 5-ի չընդունված, բայց գործադրված «որոշմամբ», երբ նա արդեն հռչակված էր Խորհրդային Հայաստանի մաս, 

    3. Ադր.ԽՍՀ-ի ապօրինի կազմավորում լինելը Բաքուն ընդունել է 1991 թ. Ադր.Հ-ի անկախության մասին սահմանադրական ակտով, որից բխում է նաև Արցախը ոչ օրինական այդ կազմավորման սահմանները մտցնելու՝ Կովբյուրոյի «որոշման» ապօրինությունը: 

    Միջազգային իրավունքի տեսակետից Արցախը չի պատկանում նաև 1991 թ. ԽՍՀՄ-ի լուծարման ընթացքում հայտնված մերօրյա Ադրբեջանական Հանրապետությանը, որը վերականգնել է թուրքերի կողմից հիմնված, 1918-1920 թթ. գոյատևած ԱԴՀ-ն, որին Արցախը չի պատկանել: 

    1991 թ. դեկտեմբերի 10-ին հանրաքվեով Արցախը անկախություն է ձեռք բերել մերօրյա Ադր.Հ-ին չպատկանող տարածքներում: 

    1991-ին Եվրոպան դա անտեսել և միջազգային իրավունքն արհամարհելով որոշել է ԱԴՀ-ն ճանաչել Արցախով հանդերձ, երբ հայտնի էր, որ XX դարում «Ադրբեջան» անվան տակ հայտնված ոչ մի «պետություն», ներառյալ Ադր.Հ-ն, ասպարեզում չի հայտնվել ինքնորոշման ակտով (անկախության հանրաքվեով)»:

    «Ամփոփում

    20-րդ դարում Անդրկովկասում «Ադրբեջան» անունով Արցախի/Լեռնային Ղարաբաղի նկատմամբ (ԼՂ) հավակնող երեք ապօրինի կազմավորում է հայտնվել:
    Առաջինը թուրքերի կողմից հիմնած Ադրբեջանական Դեմոկրատական Հանրապետությունն էր (1918-1920 թթ.), որին Ազգերի լիգան 1920 թ. չի ճանաչել որպես պետություն, և որը պատմությունը լքել է առանց փաստորեն հաստատված կամ ճանաչված սահմանների, առանց Արցախի:

    Նույն՝ 1918-1920 թթ. Արցախը եղել է դեֆակտո անկախ կազմավորում և ունեցել է լեգիտիմ իշխանություններ ի դեմս Լեռնային Ղարաբաղի լիազոր ներկայացուցիչների համագումարի (ԼՂ ԼՆՀ) և Ժողովրդական կառավարության:
    1920 թ. ապրիլի 28-ին ԼՂ ԼՆՀ-ն Լեռնային Ղարաբաղը հայտարարել է Հայաստանի Հանրապետության (ՀՀ) անկապտելի մաս:

    «Ադրբեջան» անվամբ երկրորդ ապօրինի կազմավորումը Ադրբեջանական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետությունը (Ադր.ԽՍՀ) հիմնել է Խորհրդային Ռուսաստանի XI Կարմիր բանակը 1920 թ. ապրիլի 28-ին՝ որպես նոր տիպի ոչ ազգային, ինտերնացիոնալ, տիտղոսակիր ազգ չունեցող հանրապետություն:
    Վերջինիս սահմաններում արդեն Խորհրդային Հայաստանի մաս հռչակված ԼՂ-ն մտցվել է Ռուսաստանի Կոմունիստական (բոլշևիկյան) Կուսակցության Կովկասյան բյուրոյի (Կովբյուրո) չընդունված, բայց գործադրված որոշմամբ:

    Բռնակցմանը իրավական տեսք տալու համար Խորհրդային Հայաստանից օտարված ԼՂ-ի մի մասը ոչ ազգային այդ հանրապետության սահմաններում ունեցել է ինքնավար մարզի, իսկ ԽՍՀՄ կազմավորումից հետո՝ բոլոր ինքնավարությունների պես նաև ԽՍՀՄ ազգային-պետական համակարգի սուբյեկտի կարգավիճակ:

    ԽՍՀՄ-ի օրոք Արցախը զանգվածային հանրագրերով պարբերաբար պահանջել է ուղղել 1921 թ. իր նկատմամբ թույլ տրված անարդարությունը: 1988 թ. դա ընդունել է համաժողովրդական շարժման բնույթ:

    «Ադրբեջան» անունով երրորդ ապօրինի կազմավորումը՝ Ադրբեջանական Հանրապետությունն ասպարեզ է իջել ԽՍՀՄ-ի լուծարման ընթացքում:
    1991 թ. հոկտեմբերի 18-ի՝ Պետական անկախության մասին սահմանադրական ակտով Բաքուն Ադրբեջանի խորհրդայնացումը որակել է որպես նրա բռնազավթում Խորհրդային Ռուսաստանի կողմից:

    1991 թ. դեկտեմբերի 10-ին կայացել է Արցախի Հանրապետության անկախության հանրաքվեն մերօրյա Ադր.Հ-ին չպատկանող այն տարածքներում, որտեղ Բաքուն չէր հասցրել ավարտել էթնիկական զտումները:
    Եվրոպան «չնկատեց» միջազգային իրավունքի տեսակետից անբասիր ձևով անկախություն հռչակած ԼՂ Հանրապետությունը:
    1991-ի դեկտեմբերին, երբ ԽՍՀՄ-ի լուծարման գործընթացը մոտեցել էր վերջնագծին, Եվրոպական համայնքը որոշեց ճանաչել անհայտ կարգավիճակով ու սահմաններով Ադրբեջանական Հանրապետությունը, որտեղ մինչ այդ չէր եղել ինքնորոշման մասին որևէ ակտ և անկախության մասին որևէ հանրաքվե:

    Իր հովանու տակ Ադր.Հ – ԼՂՀ կոնֆլիկտի կարգավորման երեսուն տարի տևած բանակցություններում, հակառակ իրավական անհերքելի փաստերին, Եվրոպան «չտեսավ», որ ԼՂ Հանրապետությունը կայացել է Ադր.Հ.-ին չպատկանող տարածքներում, իր կառույցներում ու ՄԱԿ ընդունվելու անցագիր տալով ցեղասպան Ադրբեջանին:
    2020-2023 թթ. Արցախի Հանրապետության դեմ սանձազերծած ագրեսիայի հետևանքով Արցախն այսօր Ադր.Հ-ի կողմից զավթված տարածք է
    »:

  • …«ԵՍ ՏԵՍԱ ԲՈԼՈՐԻ՛ ԿՈՂՄԻՑ ԼՔՎԱԾ ՀԱՅԵՐԻՆ»…

    …«ԵՍ ՏԵՍԱ ԲՈԼՈՐԻ՛ ԿՈՂՄԻՑ ԼՔՎԱԾ ՀԱՅԵՐԻՆ»…

    …«ԵՍ ՏԵՍԱ ԲՈԼՈՐԻ՛ ԿՈՂՄԻՑ ԼՔՎԱԾ ՀԱՅԵՐԻՆ»…

    30. Հոկտեմբերի, 2020 թ.

    «Լեռնային Ղարաբաղ իմ ժամանումից ի վեր, արդեն 48 ժամ, ռմբակոծությունները գործնականում չեն դադարել:

    Ես եկել եմ այստեղ՝ վկայելու համար Ադրբեջանի, Թուրքիայի և իրենց վարձկան սիրիացի իսլամիստների կողմից Լեռնային Ղարաբաղի Հայ ազգաբնակչության դեմ մղվող պատերազմի սարսափների մասին:

    Մայրաքաղաք Ստեփանակերտի վրա ռումբերն ընկան ողջ օրվա ընթացքում:

    Մենք ապաստարանից ապաստարան էինք տեղափոխվում:

    Շուշիում՝ մոտ տասնյակ կիլոմետր հարավ, ուր տաճարն ու Մշակույթի տունն արդեն վնասվել էին նախկին ռմբակոծություններից, երեկ երեկոյան մի իսկական կրակի հեղեղ էր:

    Այս առավոտ մենք եկանք հաստատելու կատարվածը:

    Դպրոցի առջև՝ հսկայական մի փոս, նման մի ուրիշը՝ բնակելի շենքի դիմաց՝ հավաստում են ժամեր առաջ այս քաղաքի վրա թափված ռումբերի հզորությունը, քաղաք, ուր միայն ծերերն ու զինվորականներն են մնացել:

    10 քաղաքացիական անձ զոհվել է Մշակույթի տան ռմբակոծումից:

    Հավատքի վայրերի և դպրոցների ռմբակոծումը պատերազմական հանցագործություններ են»,- գրել է բելգիացի քաղաքական գործիչ և պատգամավոր՝ մասնագիտությամբ՝ բժիշկ՝ Ժորժ Դալմանը (Georges Dallemagne), Արցախից վերադարձից հետո…

    «…Ես տեսա թռչող ռմբակոծող սարքերի կիրառում, արգելված զենքերի կիրառում…

    Ես տեսա արյան հեղեղ…

    Ես տեսա բոլորի՛ կողմից լքված Հայերին…

    Պետք է կրկնել՝ բոլորի՛ կողմից լքված Հայերին…

    Անհրաժեշտ է կրկնել՝ նրանք մենակ էին այդ բարբարոսությունների դեմ:

    Այլ բառեր չկան նկարագրելու, երբ օգտագործում են Սիրիայից եկած վարձկաններին…

    Մենք չենք կարող հանդուրժել կատարվածը…

    Մենք չենք կարող հանդուրժել, որ ուժի գերակայության օրենքը կիրառվի մի երկրում, որը միակ դեմոկրատականն է տարածաշրջանում:

    Մենք չենք կարող հանդուրժել, որ ՆԱՏՕ-ի անդամ երկիրը ահաբեկիչներ ու արգելված զենքեր կիրառի՝ պատերազմելու համար մի երրորդ երկրում:

    Մենք չենք կարող հանդուրժել Նախիջևանի և Ադրբեջանի միջև նախատեսված այդ «միջանցքը», որը ձեզ ուրախացնում է, և որն ավելի է վտանգում Հայաստանը՝ զրկելով տարածաշրջանում իր միակ դաշնակցի՝ Իրանի հետ ունեցած նրա սահմանից, և որը հնարավորություն կտա Էրդողանին իրականացնելու «Մեծ Թուրանի» իր երազանքը»…

    Նրա վկայությունն ամբողջությամբ՝ ստորև տեսանյութում, վերնագրված՝ «Պատերազմական հանցագործությունները Լեռնային Ղարաբաղում», նաև՝ ներքոնշյալ կայքում զետեղված հարցազրույցում…

    https://global-watch-analysis.com/lancien-directeur-de-handicap-international-georges-dallemagne-jai-observe-des-crimes-de-guerre-au-haut-karabakh/?fbclid=IwAR2rApAYj9V-2b9T49Scys8Zzi1nlcBoBwJlWmMbJqnInLBpW7EcBAz7h4g

  • Ի ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԵՎ ԱՐՑԱԽԻ՝

    Ի ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԵՎ ԱՐՑԱԽԻ՝

    Ի ՊԱՇՏՊԱՆՈՒԹՅՈՒՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ԵՎ ԱՐՑԱԽԻ՝

    Ֆրանսիացի մի խումբ մտավորականների և դերասանների կոչը՝ հրապարակված «Ֆիգարո»   օրաթերթում…

    1915 -ին օսմանյան ղեկավարության կողմից Հայերի ցեղասպանության իրագործումից մի դարից քիչ ավելի անց, նույն ժողովուրդը կրկին զոհն է երկու՝ Բաքվի և Անկարայի միանձնյա ռեժիմների, որոնք հրահրում են  ազգամիջյան ատելություն՝ իրենց միահեծան իշխանությանը արյունալի նոր հաղթանակների շնորհման նպատակով:

    Հայերի ճակատագիրը  վայրենաբար սպանվեց  Լեռնային Ղարաբաղում՝ շրջան, որն իրենք անվանում են Արցախ:

    Այստեղ երկու հազարամյակից ավելի ապրում են համեստ  և հպարտ մարդիկ,   անքակտելիորեն կապված իրենց  խստաշունչ  և  հրաշագեղ Հողին:

    Նրանք ուզում էին շարունակել իրենց գոյությունը (գոյատևել, Կ.Ա.) այնտեղ, ուր իրենց Նախնիները կառուցել էին իրենց տները,  դպրոցներն ու հիանալի վանքերը՝անառիկ  լեռների և դժվարությամբ  մշակված դաշտերի սրտում:

    Առանց որևէ մարդկային նկատառության,  Ռ.Թ. էրդողանի Թուրքիան և Ի.Ալիևի Ադրբեջանը հարձակվեցին  ոչնչացնելու համար օրինական այդ իղձը:

    Հայերի համար Ղարաբաղն ամենից առաջ մի ժողովուրդ է՝ նախնիների մշակույթով, երաժշտությամբ, պարերով և մեկուսացումից դուրս գալով՝ աշխարհի քայլքին միանալու իր ձգտմամբ:

    Բաքվի և Անկարայի իշխանությունների համար այն հատկապես մի տարածք է,  ուր ամեն գնով պետք է ծածանվի Ադրբեջանի դրոշը՝ լինի դա թուրքական հատուկ ուժայինների օգնությամբ,  քաղաքացիական անձանց վրա պայթող ինքնաոչնչացվող թռչող սարքերի թռիչքով կամ սպանելու համար վճարված վարձկան ջիհադիստների միջոցով…

    Այժմ ապացուցված է, որ Ադրբեջանը կիրառել է միջազգային օրենքով արգելված ռումբեր:

    Պայքարն ամբողջովին անհավասար էր:

    Հայերը չէին ուզում  այս պատերազմը,  սակայն ստիպված էին պայքարել իրենց գոյատևման համար:

    Ադրբեջանական ռեժիմի համար  այն զուտ ազգային սնափառության հարց է:

    Ադրբեջանի  ղեկավարությունը իր միտումները պարզորոշ արտահայտեց հակամարտության առաջին իսկ օրերից,  երբ հայտարարեց. «Մենք  նրանց շների նման կքշենք»…

    Նա այս նույն միտքը կրկնեց Արցախում  քաղաքացիական բնակչության աքսորից հետո՝ հայտարարելով,  որ հպարտ է իր այս զավեշտալի խոստումը կատարելու համար:

    21-րդ  դարում Մարդու նման արհամարհանքը, ատելության նման բորբոքումը խորապես բողոք է առաջացնում և բնավ թուլատրելի չէ…

    Ահա թե ինչու՛

    # Ես սատարում եմ Հայաստանին

    # Ես սատարում եմ Արցախին…

    https://www.lefigaro.fr/lefigaromagazine/l-appel-des-artistes-francais-en-faveur-de-l-armenie-et-de-l-artsakh-20201120?fbclid=IwAR3oOsLeeZJ6gft-p6nOPmo4T1rePNxfKGDXAHrBkECKHv37uRkbDKQJNMc

    Ստորագրված է հետևյալ  հայտնի  մտավորականների ու դերասանների կողմից.

    Simon Abkarian, Bruno Abraham-Kremer, Alain Altinoglu, Karine Arabian, Fanny Ardant, Ariane Ascaride, Yvan Attal, Jacques Attali, Serge Avédikian, Nicolas Aznavour, Georges Bensoussan, François Berléand, Stéphane Bern, Daniel Bilalian, Juliette Binoche, Dany Boon, Guillaume Bourgogne, Hamit Bozarslan, Stéphane Breton, Dany Brillant, Pascal Bruckner, Jean-Christophe Buisson, Claudia Cardinale, Virginie Carton, Gérard Chaliand, Françoise Chandernagor, Jean-Luc Choplin, Grégoire Colin, Jean-François Colosimo, Costa-Gavras, Boris Cyrulnik, Audrey Dana, Xavier Darcos, Jean-Pierre Darroussin, Anahit Dasseux Ter-Mesropian, Didier Decoin, Marina Dédéyan, Arnaud Delalande, Alain Delon, Olivier Delorme, François-Xavier Demaison, Anaïs Demoustier, Éric Denécé, Négar Djavadi, Karim Dridi, Michel Drucker, Alain Duault, Alain Ducasse, Jean Dujardin, Vincent Duclert, Atom Egoyan, Frédéric Encel, Sophie Fontanel, Caroline Fourest, Thierry Frémont, Laurent Gaudé, Yves de Gaulle, Laurent Gerra, Franz-Olivier Giesbert, Isabelle Giordano, Thierry Godard, Robert Guédiguian, David Haroutunian, Roland Hayrabedian, Michel Hazanavicius, Laurent Herbiet, Patrick Hernandez, Nancy Huston, Alexandre Jardin, Pierre Judet de La Combe, Michèle Kahn, Nelly Kaprièlian, Robert Kéchichian, Arsinée Khandjian, Elie Kleiman, Richard Labévière, Alexandra Lapierre, Camille Laurens, Pascal Légitimus, Gilles Lellouche, Claude Lelouch, Jean-Jacques Lemêtre, Grégoire Leprince-Ringuet, Bernard-Henri Lévy, Olivier Loustau, Mathieu Madénian, Benoît Magimel, Jean-Pierre Mahé, Christian Makarian, Vardan Mamikonian, Bruno Mantovani, Michel Marian, Gérard Meylan, Jacques-Alain Miller, Frédéric Mitterrand, Olivier Mongin, Eric Morain, Thibault de Montaigu, Vahram Muratyan, Lola Naymark, Jessica Nelson, Jacky Nercessian, Véronique Olmi, Michel Onfray, Erik Orsenna, Frédéric-Jacques Ossang, Benjamin Penamaria, Raphaël Personnaz, Michel Petrossian, Patrick Poivre d’Arvor, Gérard Pullicino, Michel Quint, Christophe Rauck, Jean Reno, Pierre Richard, Henri Roanne-Rosenblatt, Muriel Robin, Alexandre Romanès, Tatiana de Rosnay, Jean-Marie Rouart, Gérard Saillant, Boualem Sansal, Lévon Sayan, Jean Sévillia, Gilbert Sinoué, Astrid Siranossian, Zinedine Soualem, Nicolas Steil, Robinson Stévenin, Pierre-André Taguieff, Bertrand Tavernier, Yves Ternon, Alain Terzian, Sylvain Tesson, Marc Tigrane, Ara Toranian, Valérie Toranian, Rosalba Torres, Philippe Torreton, Thierry Vendome, Marie Vermillard, Marin de Viry, Charles Villeneuve, Philippe Welsh, Ysmahane Yaqini, Tigrane Yégavian, Benoît Yvert, Corinne Zarzavadjian, Pierre Ziadé.